Xardina berriak

Biba gipuzkoatarrak,

biba Kantabria!

Kosta honek balio du

munduaren erdia.

Legatz eta bixigu,

xardina berria;

ondo bizi izateko

biba Euskal Herria!

Castilla alde hortatik honera udaran

asnas bila datozen jende hoiek, gure

mendi biribil, txiki, politai begira

jarrita, goitik behera zeharka zeharka

zilar bizia bezela datozen errekatxuak

ikusita, probintzia hau paradisu txiki

bat dala diote. Eta nik hori aditzen

diedanean kantatzen diet:

Santa Agedatik Alzolara,

Alzolatik Debara ...

Atozte, atozte lehen bait lehen

bainu gez-gaziak hartzera

eta ni Aiatik barrena banoa,

banoa xardinak saltzera.

Xardinak, xardinak !

Salero t'erdikoak!

Zarauztik Tolosara

haizea bezala,

arrain preskuarekin

goizean goiz han gera,

gu hasten geranean

bizi-biziak dira!

Sagardotegi guziak

irekitzen dira.

Aizazu Josiñazio: Sagardoa edateko

eta napar txikia probatzeko, xardina

berria bezelako plater finik ez dezu!

Aizu Praisku: Gerriko hori ... Ja-jai!

Ikusiko bazenu honoko mutil papar-

haundi, kolko-zabal, papa-moscas

dirudien hau? Zoaztik hemendik

amonari txanpona kentzera; ez degu

hemen barometro beharrik. Aizazu,

Josepiñazi: Josepantoni Goikoetxe-

haundikoa sekulako arrokeriekin

danbolin soinuan ez duela dantzatu

nahi. Horixe gertatzen zaie, enetxoa,

gaurko egunean askori: Hiru edo lau

urte Madrilen pasata hor datozkizu

sedazko soineko eta guante xuriekin,

ez dutela dantzatu nahi

baserritarrekin. Baina isil-isilik utzi

nuen esan nionean:

Panparroikeria asko eta

errenta gutxi,

haundi-nahi, baina beti txiki-txiki,

pasatzen zaio gaurko eguneko

polka dantzariari,

horrelako polka-mimik eta

panto-mimik ez zaio komeni

nekazariaren alabari.

Orain biziak, orain! Gatzik gabeak! Iui-i-i-i-!

Frantzian dana omen da,

dana, arinkeria,

baina asmakarietan

badute grazia.

Aurreratua dago

gure auzo-herria:

orain bidaldu digu

sistema berria.

Zer dala esango zenukete sistema

berria, maiteak? Sistema berria?

Lehengo egunean Aiako eskola

maisuak irakatsi nahi zidan: libra bat

haragi edo liberdi bat legatz erostera

plazara joan behar nuenean, eskatu

beharko nuela kilometro, hektometro,

dezimetro ... Zein deabruk entenitzen

du honelako euskera? baina izuturik

utzi nuen erantzun nionean:

Kikilimetri sistema berria

deabruzko hoiek ez dira

sartuko behin ere

nere buruan ...

Libra bat, liberdi,

laurden eta laurden-erdi

eskatuko dut nik beti,

lehengo moduan.

Ai, hau xardina bizi-bizia! Hara nola

egingo duen salto, nahiz arriba eta

nahiz abajo!

Beste asmoera bat

dator laino-herritik;

uste det jaio dala

infernu azpitik.

Ez didate kenduko,

ez, neri burutik;

gauza onik ezin sortu

Ingalaterratik.

Kristautxuak, zer dirala uste dezute

burnizko bideak? Burnizko bideak?

Londresko laino tartetik korrika atera

eta eguzki xuriaren bila, tximista

bezela joateko ingelesek asmatutako

modua. Nik Zarauztik Tolosara

xardina-zestoa dakardan bezela, bale

osoak, eta itxaso guzia Donostiatik

Toledora ordubetean eramateko

asmakari bat. Etxeen tamainoko

kotxe errenkadak loko-boton

deritzaion tximinia aurretik dala

arrastaka erraz ibiltzeko deabrukeria

bat. Ai! burnizko bidea da etsaien

partea; hortik sortuko da gu

hondatzeko pestea. Eta nik, burua

xu-xutik dedala, orain eta gero

arrazoiarekin, esango det noski:

Zakitzate, zakitzate,

ingeles kasaka gorriak

egiten zuen

eginahalak,

baina neri utzi

deiadar egiten:

Biba, biba gurdibide

eta kamino errealak.

Orain akabo, orain! Barkatu!